NETFLIX ORİJİNAL BELGESELİ
En zararlı davranış biçimi, temelde korkudan kaynaklanır.
Bireyin sosyal konumunu,…
…yaşam alanını ya da fiziksel sağlığını koruma kaygısından doğar.
Ancak, ilerleme kaçınılmazdır.
Burası Apollo Kontrol Merkezi. İniş yapabilirsiniz.
Tekrar ediyorum, iniş yapabilirsiniz.
O dönemde birçok ön yargı vardı.
Kadın astronotlar insanlara gülünç geliyordu.
Anlaşıldı. Sesin net geliyor Jim. Serbest uçuş hâlindeyiz.
Tamam Jim. Sesim nasıl geliyor?
Seni net duyuyorum. Ses iyi.
Neden gerçekleşmediğini sanırım hepimiz biliyoruz.
Tamam. 90 metre.
İnişe 15 saniye. Kontrol sende Sarah.
Bu bir erkekler kulübüydü.
Kızlar kulübü diye bir şey de olamazdı.
Tamam. Yakıt yüzde on düzeyinde.
Sanırım o kadar başarılı olmamızdan hoşlanmadılar, o yüzden…
Gölgeyi görüyorum.
Burası mükemmel. Birkaç büyük kaya var, fena sayılmaz.
İnsanlara astronot olmak istediğimi hâlâ söylememiştim.
Yapacaktım, o kadar.
Düz konumdasınız. İnişe geçin.
Tamam. Yüzde altı, yedi. Oldukça hızlı.
İndiniz. Durun!
Yargıları kırmak için birinin mücadeleyi başlatması gerek.
Önderlik etmesi gerek.
Bu, bir kadın için küçük…
…ama insanlık için yeni bir büyük adım.
TOWER IZGARA
Sürpriz!
-Nasılız bakalım? -Harika.
Seni görmek ne güzel!
-Selam. Nasılsın? -İyiyim.
-Seni görmek ne güzel! -Ben de sevindim.
-Genelde ne tip bir uçak kullanıyorsun? -Genelde Cessna 172.
Ama son olarak Cherokee kullandım.
Aslında pek fark etmiyor. Comanche günlerinden Piper'a alışkınım.
-Sen Comanche kızısın. Hatırlıyorum. -Evet. Alttan kanatlı Comanche.
Çok şanslıyım, ayda bir Stearmans kullanma fırsatım oldu.
-Güzel. -Harika.
20 yaşında, Kaliforniya'dayken bende de o uçaktan vardı.
Müthiş meraklı bir çocuktum.
Uçağa ilk defa dokuz yaşında bindim.
Harika bir duyguydu. Özgürlük, egzoz kokusu,
saçlarımı okşayan rüzgâr…
Ben buydum. Bu benim parçamdı. Benim de kanatlarım vardı.
Minnesota'da büyüdüm.
Gökyüzünde her gün gördüğüm bir uçağa bakıp
"Bunu ben de yapabilirim" derdim.
Ailem bu fikirden hoşlanmadı.
Onlar için uçmak kadınlara göre değildi.
Ama ben kararlıydım, istedim ve yaptım.
Tüm uçuşlarınız içinde,
en büyük başarı hissini tek başına yaptığınız ilk uçuş veriyor.
Gökyüzüne yükselmek ve orada özgür olmak heyecan veriyordu.
Yüksekten bakmak iyi bir perspektif sunuyordu.
Yeni bir şey öğrenmek
ve yeni bir maceraya atılmak için daima istekliydim.
Flint'te bir uçuş gösterisi düzenlenmişti
ve uçağa konuk yolcular alıyorlardı.
"B" o uçağa binip havalandıktan sonra aşağı bakar bakmaz...
"B" STEADMAN'IN KOCASI, PİLOT
…"İşte bu. Ben bunun için doğmuşum" dedi.
Bu, Janey'nin resmî nikah fotoğrafı.
Annem varlıklı bir aileden geliyordu
ve hayallerinin peşinden gitmek için bu avantajını kullandı.
JANEY HART'IN OĞLU, PİLOT
On yedi yaşındaydım. Evet.
İlk uçuş deneyimimi çok genç yaşta edindim.
JANEY HART'IN KIZI, PİLOT
Annem pilottu.
Ve gökyüzüne yükseliyoruz.
Annem küçük kızına bunu yapabileceğini
göstermekten büyük keyif alıyordu.
Yükseldikçe yükseliyorduk
ve gitgide bulutlara yaklaşıyorduk.
Biraz kaygılanmaya başlamıştım
çünkü bulutların sert olduğunu
ve annemin onlara çarpıp bizi öldüreceğini düşünüyordum.
İyice yaklaştığımızda
"Neden bu kadar yaklaştık? Çarpacağız" dedim.
Annem kahkahalar atarak "Seyret" dedi.
Ve biz bulutların içinden ve üstünden geçtik.
Olağanüstüydü.
Hâlâ yerden yükselirken,
çoğu kez "Tanrım, neden ben?
Neden bu kadar şanslıyım?" derim. Cesarete pek ihtiyacım yoktu.
Uçmaya can atıyordum, bayılıyordum.
Kadınların, erkeklerin alanına girmesi
ön yargıyla karşılanıyordu.
Ancak kadınların havacılıkta çığır açtıklarına dair hikayeler vardı.
Yani bu mümkündü.
Kadınlar hız rekorunu kırmaya hazırlanan Jacqueline Cochran.
Göklerin first lady'si olan kız için Detroit'te kalkış zamanı.
Kadınlar hızla ilerliyor.
Bir Fransıza ait olan kadınlar rekoru
saatte 444 kilometreydi.
Jacqueline bundan 27 kilometre hızlı uçuyor.
İnişe geçiyor ve saatte 471 kilometreyi
aşan bir hızla uçtuktan sonra nasıl göründüğünü merak ediyorum.
Bu hız insanın saçlarını dağıtmaya yeter.
Kesinlikle…
Jackie Cochran'la tanışmadım ama ona dair bir hikaye anlatayım.
Cincinnati'ye uçuyordum
ve kule bana iniş talimatlarını verdi.
Sonra bir kadın sesi duydum.
Bir Lockheed Lodestar kullanıyordu.
"Tanrım, bu büyük ve eski Lockheed'i uçuran kadın kim acaba?" diye düşündüm.
Kule ona seslenerek "Lockheed,
yanlış piste iniyorsun" dedi.
O da
"Hangi lanet olası piste istersem oraya inerim" diye yanıtladı.
Tabii ben "Vay be, demek
telsizde bu söylenebiliyor" diye düşündüm.
JACQUELINE COCHRAN İLE RADYO RÖPORTAJI
Jacqueline Cochran'ı davet etmemizin nedeni belli.
‎Konuğumuz, muhtemelen günümüz dünyasının
en ünlü kadın pilotu.
1932'de Roosevelt Field'da solo uçuş gerçekleştirdiniz.
-Doğru. Ve… -İnişte pervaneniz çalışmıyormuş.
Doğru. Hem de ilk uçağımı yere indirdikten 48 saat sonra.
Kaç saat eğitim almıştınız?
Beş saat, beş dakika.
Kozmetik işinde de çok iyiymişsiniz.
Oldukça iyiydim.
Bir milyonerin eşi olmanız da avantajdır.
Evlenmeden önce de durumum çok iyiydi.
Jacqueline Cochran sıra dışı bir kızdı.
Güney'de, yoksulluk içinde büyümüştü.
Kendi şirketini kurdu.
Savaştan önce ABD'nin
en yüksek ücret alan CEO'su olan Floyd Odlum'la tanıştı.
Jackie, çok bireyci bir kişiliğe sahipti.
Şunu yapan ilk kadın, bunu yapan ilk kadın.
O bir öncü olmak istiyordu.
Kanatlı kadınlar.
Teksas, Sweetwater'daki Avenger Field'da,
ünlü pilot Jacqueline Cochran, pilotluk öğrencilerini
son bir kez denetliyor.
Sonra da mezuniyet törenleri için uçmaya başlayacaklar.
"Hoşça kal kızım. Artık askerim."
Jackie Cochran, II. Dünya Savaşı'ndaki kadın pilotlardan oluşan
Hava Kuvvetleri Kadın Pilotlar birimi WASP'ı yönetiyordu.
Bu, ilk kez oluyordu.
Tüm uçakları kullanıyorlardı ama savaşta değil.
Uçağın bir yerden bir yere taşınmasını sağlıyorlardı.
Uçağı fabrikadan alıp hava kuvvetlerine teslim ediyorlardı.
Bu kadınlar, erkeklerle aynı
ya da onlardan daha az eğitim alarak uçuyorlardı
ve güvenlik sicilleri onlarla aynıydı.
Uçuş becerilerini kanıtlamışlardı.
Kimse bir WASP'a "Uçmak kadın işi değil" diyemezdi.
Bu, onlar için "Bir kız aynı zamanda
hem iyi bir pilot hem de iyi bir kadın olamaz" demek gibiydi.
Savaştan sonra bundan vazgeçmediler.
Bağımsızlıklarından vazgeçmediler.
Birçoğu havacılık sektöründe devam etti.
Birçoğu mutfağa dönmek istemedi.
Yine özgürlüklerini istediler.
POWDER PUFF DERBİSİ
WASP'lar aynı zamanda harika rehberlerdi.
Powder Puff Derbisi adıyla uçak yarışları düzenliyorlardı.
İlk kez 1952'de uçak kullandım.
18 yaşındayken korkunuz olmuyor
ve bunu yüreklilik olarak görmüyorsunuz.
Macera ve eğlence olarak görüyorsunuz.
Zira 18 yaşındakiler asla zarar görmeyeceklerini düşünürler.
"Powder Puff Derbisi" kulağa çok hoş geliyor.
"Powder Puff Derbisi'nde uçtum" demek harika.
Kalkış çizgisinde durursunuz, bayrak iner,
hızınızı artırıp kalkışa geçersiniz.
Hızımı artırmak için piste çok yakın dururdum.
O hava yarışlarında tanıştığınız kadın pilotlar harika insanlar
ve insana ilham veriyorlar.
Ömür boyu dost oluyorsunuz.
13'üncü Kadınlar Uluslararası Hava Yarışını kazanmak çok heyecanlı.
Mary ve ben gururluyuz.
Florida'da olmaktan mutluyuz. Burası harika bir yer.
Hava yarışı çok önemliydi.
Azmi ortaya koyuyordu. Kızların yeteneğini ortaya koyuyordu.
Yarış kardeşliği çok güçlüydü. İlişkiler çok güçlüydü.
"UZAY YARIŞI" BAŞLIYOR
4 Ekim 1957'de
dünyada yankı uyandıran bir olay oldu.
Sputnik! Aman Tanrım.
Onu yörüngede dönerken görmek…
O dönemde uzay çok heyecan vericiydi.
Herkes uzaya ilgi duyuyordu.
Annemin Sputnik'in uzaya gönderileceğini öğrendiğinde
nasıl heyecanlandığını iyi hatırlıyorum.
Hepimizi dışarı çıkarıp gökyüzüne baktırmıştı ve o sırada
elindeki greyfurt suyunu döküp üstünü başını berbat etmişti.
O kadar heyecanlanmıştı.
Sputniklerin fırlatılmasından kısa bir süre sonra uzaya…
…hayvanlar gönderildi.
Bu başarılara herkes hayretle tanık oldu.
Rusların o dönemde, her denemelerinde
başarılı olduklarını hatırlıyorum.
Bizden ilerideydiler.
Birleşik Devletler arayı kapatmalıydı.
ABD, İNSANLI UZAY UÇUŞU PROGRAMI BAŞLATIYOR
Bu yedi genç adamdan biri, uzaya giden ilk Amerikalı olacak.
Bunlar astronotlar.
Birleşik Devletler Mercury Projesi.
"ASTRONOTLAR"
Bu program başlayınca birçok ordu mensubu katılmak istedi.
O yüzden astronot adayları için yeterlilik kriterleri geliştirdiler.
Adayların her biri
askeri test pilotluğu okulundan mezun,
1.500 saat uçuş yapmış,
jet uçağı kullanmaya yetkin,
mühendislik eğitimli
ve azami 1,80 metre olmalıdır.
32 aday, New Mexico, Albuquerque'deki Lovelace Kliniği'nde
kapsamlı sağlık muayenesinden geçirildi.
İki bölüme ayrılan bu testler, normal klinik prosedürlerden
ve Mercury Projesi'ne özel testlerden oluşuyordu.
NASA, Doktor Lovelace'i
astronotlar için standartları belirlemek üzere görevlendirmişti. O da testleri geliştirip uyguladı.
Sorum şöyle: Doktor Lovelace görevini tamamladı mı?
Programa devam etmeyi ümit ediyoruz.
Tüm doktor ve teknisyenlerimiz
şu anda biraz yorgun.
Babam, Doktor II. William Randolph Lovelace'ti.
DOKTOR RANDY LOVELACE'İN KIZI
Harika bir gülümsemesi vardı ama çok ciddileştiği de oluyordu.
O, her şeyden önce bir hekimdi
ama hep havacılığa ve sonra da havacılık tıbbına
ilgi duymuştu.
Ona NASA uzay baştabipliği teklif edildi.
Keyifli bir dönemdi
çünkü yedi astronot hemen her akşam evimize yemeğe geliyordu.
Herkesle sohbet etmemiz söylenmişti.
Biz de öyle yapıyorduk. Yemek sonrası
her akşam, aralarında en çok hoşumuza gidene oy verip
sabah kahvaltıda babamıza söylüyorduk.
O kişi hep Scott Carpenter oluyordu.
Çok güzel zamanlardı.
Babamla ve uyguladığı testlerle ilgili şakalar yapıyorlardı ve…
Ama kesinlikle saygı gösteriyorlardı.
Bana göre Doktor Lovelace'in Albuquerque'de uyguladığı bazı testler
bizim için kesinlikle en zor olanlardı.
Hangisi olduğunu söylemek zor
çünkü insan vücudunda kaç tane açıklık olduğunu
ve derinliklerini düşündüğünüzde…
Ele verdin zaten.
Şimdi en zor olanı siz söyleyin.
Aynı tornadan çıkma erkeklerdi.
Aynı tornadan çıkma derken, dinleri,
geldikleri yerler arasında hiç fark yoktu.
Hepsi tıpatıp aynıydı.
Babam, bir grup kadın astronot yetiştirilmesi gerektiğine çok inanıyordu.
Bir öncüyseniz, sanırım işe sezgilerinizle başlıyorsunuz.
O, kadınların uzayda belli bir rolü olduğunu,
kadınların bazı fiziksel ve duygusal yönlerinin
erkek astronotlarınkinden güçlü olduğunu hissediyordu.
Kadınların test sonuçlarını erkek astronotlarınkiyle karşılaştırarak
kadınların yeteneklerini test etmek istiyordu.
Görünüşe göre,
bunu eyleme geçirmesini tetikleyen hayatındaki kadınlardan biri de,
ilişkisi olduğu Jackie Cochran'dı.
Ben Jacqueline Cochran, uzaya giden ilk kadın olmayı çok istiyorum.
Son 34 yılda, havada benim kadar
zaman geçiren herkes,
biraz daha uzağa gitmeye can atar.
Jackie Cochran benim vaftiz annemdi.
Ve…
…Floyd Odlum bizim yönetim kurulumuzdaydı.
Sanırım başkandı.
Lovelace Kliniği yönetim kurulunun ilk başkanıydı.
Babam, Floyd Odlum ve Jackie'den yardım istedi
ve programı onlar finanse ettiler.
ŞUBAT 1960 - "KADINLAR UZAYDA" PROGRAMI İÇİN DENEK ALIMINA BAŞLANIYOR
Bu onun programıydı.
Doktor Lovelace bunu NASA ile olan sözleşmesinden bağımsız yapıyordu
ve astronotlarınkine çok benzeyen bir sağlık muayenesinden geçmeleri için
25 kadını davet etti.
Ellerinde, bildikleri en iyi pilotların bir listesi vardı.
İlk olarak Jerrie Cobb'u çağırdılar.
TİCARİ PİLOTLUK LİSANSI
O harika bir kızdı.
Doktor Lovelace ve General Flickinger,
testlere giren ilk kadın olmamı istedi.
1963 TARİHLİ RÖPORTAJ
1959 yılıydı.
Moskova'daki bir bilimsel toplantıdan yeni dönmüşlerdi.
O günlerde Rusların kadın kozmonot eğiteceklerini duymuşlardı.
Aradan üç yıldan fazla geçmişti.
Bir şeyler yapmaları gerektiğini düşünüyorlardı.
Astronot testine giren ilk kadın olmamı istediler.
Hemen kabul ettim ve sonra…
Aero Commander pilotu Jerrie'yi tanıyordum.
Çok sık uçardı.
Güney Amerika'ya çok sık uçardı. Onun hayatını biliyordum.
Jerrie Cobb'u tanıyordum. O iyi bir pilottu.
Ama bence, ben de onun kadar iyi uçabiliyordum.
O öyle düşünmeyebilir ama bence öyle.
Batı programında, uzayda kadınlara ihtiyaç varsa,
sizce neden var?
Uzayda erkeklere ihtiyaç varsa kadınlara da ihtiyaç vardır.
Yani uzaya insan göndereceksek
en nitelikli olanını göndermeliyiz.
Bazı alanlarda kadınlar, bazılarında erkekler daha güçlü.
İkisinden de yararlanmalıyız.
Jerrie ve ben Oklahomalıydık. Ben Fort Sill'deydim.
Beni arayıp "Astronot olmak ister misin?" dedi.
"Kesinlikle" dedim.
Wally'yi tanıyordum.
Wally bir yarışma sırasında beni kenara çekti
ve "Gizli bir programda yer alıyorum,
bu bir astronot programı ve çok gizli" dedi.
Ben de "Kulağa eğlenceli geliyor, ben de dahil olmak isterim" diye düşündüm.
Doktor Lovelace'e bir mektup yazıp şöyle dedim:
"Bedenen formda olan bir pilotum
ve testlerinize katılmak isterim."
Bana yazdığı cevap burada. Mektubuna eklediği bir kartta,
kadın astronotlarda aranan nitelikleri sıralamış.
İlk sordukları şey "Toplam uçuş süreniz ne kadar?"
Bunu söyleyebilirim.
Sonra toplam jet uçuş süresini,
toplam balonla uçuş süresini, paraşütle atlayışları,
6.000 metrenin üstünde uçuş süresini,
9.000 ve 12.000 metrenin üstünde uçuş süresini,
alçak basınç odası eğitimini, infilaklı basınç kaybı eğitimini,
kısmi basınç tulumu eğitimini sordular.
İlk soruyu cevaplayabildim.
Evet. Hiçbirimizin yeterliliği yoktu. O mühendisti.
Biz deneklerdik.
HAVAYOLU TAŞIMACILIĞI PİLOT LİSANSI
TİCARİ PİLOT LİSANSI
HAVAYOLU TAŞIMACILIĞI PİLOT LİSANSI
"B" de o listedeydi.
Bu onun için çok uygun bir şeydi.
Demek istediğim, o…
…istisnasız, ülkenin en iyi profesyonel pilotlarından biriydi.
TİCARİ PİLOT LİSANSI
Benimle temasa geçtiler.
Sanırım uçtuğumu biliyorlardı.
O yüzden benimle konuştular.
TİCARİ PİLOT LİSANSI
HAVAYOLU TAŞIMACILIĞI LİSANSI
TİCARİ PİLOT LİSANSI
Avrupa turundayım.
Neler olup bittiğine ve isimlerin
nasıl belirlendiğine dair söylentiler vardı.
Sonra birden bir telefon geldi.
HAVAYOLU TAŞIMACILIĞI PİLOT LİSANSI
TİCARİ PİLOT LİSANSI
Patronuma gidip,
"Astronot sağlık muayenesine davet edildim" dedim.
Patronum "Sana izin veremeyiz" dedi.
Ben de testlere girmek için işi bıraktım.
TİCATİ PİLOT LİSANSI
En gençleri bendim.
Şubat 1961'de, Jerrie'den sonra ikinci
ya da üçüncü olarak teste girdim.
LOVELACE KLİNİĞİ
Astronot testi üç aşamalıydı.
İlki Albuquerque'de, Lovelace Kliniği'ndeydi.
Annemle babam beni oraya götürüp kaydettirdi.
Tek ya da çift olarak alınıyorduk.
Ben, olağanüstü biri olan Janey Hart'la birlikte girdim.
HELİKOPTER LİSANSI HAVAYOLU TAŞIMACILIĞI PİLOT LİSANSI
Çocuğunuz olmaması gerekiyordu ama Janey Hart'ın sekiz çocuğu vardı.
Yine de meraktan onu da çağırdılar.
Onunla birlikte teste girdik. Teste giren son iki kişiydik.
Beş gün sürdü.
Testler inanılmazdı
çünkü vücutlarımızın atmosfer dışında nasıl hareket edeceği
ya da nasıl tepki vereceğimize dair
ne düşüneceklerini bilmiyorlardı.
Zorlu testlerdi. Ayrıntılı ve uzundu.
Fiziksel muayeneden biraz daha ayrıntılı ve uzun testlerdi.
Bir testten diğerine koşuyorduk.
Akciğer fonksiyon testlerinden geçtik…
Bunlardan bazıları biraz yıpratıcıydı.
…toplam vücut kütle testleri…
Testlerden bazıları biraz tuhaftı.
-Her bir dişin fotoğrafı çekildi. -Bazıları tuhaftı.
Vücudumdaki tüm kemiklerin röntgeni çekildi.
Defalarca röntgen çektiler.
Bana iki kap verdiler, birinde "İdrar", diğerinde "Stool" yazıyordu.
Eğleniyordum. Hatta bazı şeyler beni güldürüyordu.
"Stool ne demek bilmiyorum" dedim.
"Stool, Taos'ta inek sağarken üstünde oturduğum tabure gibi bir şey.
Neden söz ettiğinizi bilmiyorum."
"Stool, tuvalette yaptığınız şey."
"Onu istiyor olamazsınız herhalde!"
Aramızda kalsın, bunu kimseye söylemeyin,
bize her sabah lavman yapılıyordu.
"Vay canına" dedim.
Böyle çok acayip şeyler vardı.
Kulaklarıma -12 derece su şırınga ediyorlardı.
Bu yapılınca, vücudunuz…
…çalışmıyor.
Vücudunuzu kontrol edemiyorsunuz.
Evet. Onu hatırlıyorum.
Hoşuma gitmedi ama yaptım.
O kızlara yaptıkları iğrençti.
Özellikle hatırladığım bir test yok.
Ben ayrıldıktan kısa bir süre sonra, Jacqueline Cochran mülakata geldi.
Bana onun bazı testlerden
geçtiğini ve test sonuçlarını ona teslim edeceğini söyledi.
"Bunlar onu mutlu etmeyecek" dedi.
Böylece, programa katılamayacağını öğrendi.
Sanırım bu onu biraz üzmüştü.
Galiba o tarihte
uzay uçuşu için fazla yaşlıydı.
Buna aldırmadı.
Mercury astronotu olmak istiyor musunuz?
Bunu gerçekten çok istiyorum.
Bence sağlıklı ve enerjik olduktan sonra yaşın önemi yok
ve ben gayet iyiyim.
Dün ne yaptım, biliyor musun?
-Hayır, ne yaptın? -Golf oynadım,
sonra da yemek yaptım.
Son gün testleri geçtiğimi söylediler.
Bu benim için çok anlamlıydı.
Doktorlardan bazılarının, testlerde
oldukça başarılı olduğumu söylemesi çok güzeldi.
Şaşırtıcı bir şekilde, dokuz hamilelikten sonra,
hâlâ güçlü bir vücuda sahipti. Bu harika bir şeydi.
Teste alınan 23 kadar kızdan sadece 13'ü geçebildi.
Daha sonra "B", Randy Lovelace'le sonuçları incelediğinde
doktor, kadınların o ana kadar yaptıklarından çok etkilenmişti.
NİSAN 1961 - SSCB, YÖRÜNGEYE İNSAN GÖNDERMEYE HAZIRLANIYOR
Olanları takip ediyordum. Elbette, Rusların yaptıklarını takip ediyordum.
Yuri Gagarin'in uzaya çıkması
olağanüstü bir olaydı.
Bu muazzam bir olaydı. Hepimiz bunun bilincindeydik.
Aynı zamanda hepimiz Rusya ile, yani Sovyetler Birliği ile olan
rekabetin bilincindeydik.
Dolayısıyla, bilimsel bir maceranın yanı sıra
bir uzay yarışı vardı.
"Neden Amerikalılar bunu yapamıyor?" deniyordu.
O dönemdeki hissiyat böyleydi.
Ruslar, yaptıklarıyla böbürleniyorlardı
ve bizim uzay programımızdan ileride oldukları açıktı.
Bizim Mercury ekibimiz sadece rekabete hazırlanıyordu.
Üç… İki… Bir… Sıfır.
Kalkış.
Tamam. Kalkışa geçtik, süre başladı.
MAYIS 1961 - ALAN SHEPARD UZAYA GİDEN İLK AMERİKALI
ALT YÖRÜNGESEL UÇUŞU 15 DAKİKA SÜRDÜ
Bir koltuğa bağlanmış olarak yukarı çıkarılıp geri getirildiler.
"Yaşasın, işte geldim. Başardım ama onu ben uçurmadım."
BU SIRADA KADINLAR, İKİNCİ AŞAMA TESTLERE HAZIRLANIYORLAR
İkinci aşama Oklahoma City'deydi ve ben Jerrie'nin evinde kalıyordum.
Bunlar psikolojik testlerdi.
Bir su tankına sokulup, orada uzun süre kaldığınız
ve beş duyunuzu yitirdiğiniz bir test olduğunu duydum.
Çok ilginç bir deneydi.
Sizi ılık su dolu bir tanka koyuyorlar.
Tank kocaman bir odadaydı.
Kulağıma tıkaçlar yerleştirdiler.
Belimde köpük plastikten destek vardı
ve olabildiğince uzun süre suda yatmam gerekiyordu.
Suya girip kollarımı ve bacaklarımı iki yana açarak yattım.
"Bir gariplik var" diye düşündüm.
Suya vurdum
ama suyu hissetmedim.
Yüzüme vurdum, hiçbir şey hissetmedim.
Hiçbir şey hissetmiyordum.
Duyusal yoksunluk odası diye anılan odada
kadınların devamlı kalmaktan gayet mutlu olmalarını ilginç buldu.
Erkekler buna tahammül edemiyordu. Orada çok huzursuz oluyorlardı.
Hissizleşiyorsunuz.
Bana çok rahatlatıcı ve huzurlu geldi.
Oraya girerken programım çok yoğundu.
O yüzden, dinlenmek iyi geldi
ve suda dokuz buçuk saat kalarak rekor kırdım.
Ancak insanların çoğu, ortalama yetişkin bir insan,
yaklaşık üç saat sonra halüsinasyon görmeye başlıyor.
Burada olan şey, suyun ısısının,
odadaki nemin…
…vücut ısımla tıpatıp aynı düzeyde olmasının,
beni suyun üstünde yatarken ağırlıksız hissettirmesiydi.
Uzay yolculuğunda da böyle olacağını düşünüyorlardı.
Orada öylece uzanıyordum.
Galiba bir dakika kadar
uykuya daldım.
Uzayda olup hafifliği hissetmenin
ne harika bir duygu olacağını düşünüyordum.
Bu, özgürlüktü.
Yukarı baktığınızda yıldızları…
…Ay'ı ve Güneş'i görüyorsunuz.
"Bunun sırrı nedir?" diyorsunuz.
Cevaplara sahip değildim.
Ama aklımda hep bunlar vardı.
Amacım, yıldızların arasında süzülmek.
EYLÜL 1961 - "KADINLAR UZAYDA" PROGRAMI İÇİN ÜÇÜNCÜ AŞAMA TESTLER HAZIR
Üçüncü test, donanmayla Florida, Pensacola'ya gitmeyi gerektiriyordu.
Hepimiz, 13'ümüz birden oraya gidecektik.
Birbirimizi ilk kez görecektik.
Bu, Jacqueline Cochran'dan bir mektup.
"Lovelace Vakfı'ndan Doktor II. Randolph Lovelace,
18 Eylül 1961'de başlayacak olan bir dizi teste girmeniz için
Florida, Pensacola'ya gitmeniz konusunda
size bir davet gönderdi.
Gitmenizi şiddetle tavsiye ederim."
Jet oryantasyonu alacaktık. Merkezkaç eğitimi alacaktık.
Bir sürü güzel şey olacaktı.
Jet uçurmayı dört gözle bekliyordu.
Biletleri verilmiş, tarih bildirilmişti. Her şey hazırdı.
Sanırım pazartesi günü orada hazır bulunmamız gerekiyordu. "B" Steadman, golf sopalarını da yanına aldığını söylemişti.
NASA bunu o zaman öğrendi.
Doktor Lovelace'in programından habersizdiler.
"Pensacola'daki planların iptal edildiğini üzülerek bildiririm.
Muhtemelen programın bu bölümünü gerçekleştirmek mümkün olmayacak.
Yolluk ödeneklerini Lovelace Vakfı'na iade edebilirsiniz."
TELGRAF
İşte bir tane daha.
"Bayan Cobb, Washington'dan az önce verdiği bilgiye göre,
Florida'daki testin ertelenmesi kararını iptal ettirememiş.
Geç haber verdiğim için affedin ama öyle gerekti."
Erkeklerinkinden yüksek olan sonuçları alınca
bize söyledi ve hepimiz bunun çok iyi olduğunu düşündük.
Sonuçları Washington'a götürdü.
Oradakiler
"Kadın astronotlara ihtiyacımız yok. Unutun gitsin" dediler.
Belli ki NASA buna pek istekli değildi.
Aslında, kadınların bu kadar başarılı olmasına
çok şaşırdıklarına eminim.
Bu programı istemiyorlardı, bu çok açıktı.
Bunun, aldığı en büyük darbe olduğunu söyledi.
Onun için oldukça yıkıcı olmuş olmalı.
Bu, benim için çok üzücüydü…
…çünkü bunu gerçekleştirmek istiyordum.
Ama Jerrie Cobb'dan mektuplar almaya devam ettik.
"Umudunuzu koruyun. Havacılık yeteneğinizi koruyun.
Belki programın yeniden başlamasını sağlayabilir ve devam edebiliriz."
Kısa bir süre sonra,
kendimi birçok helikopter eğitiminin olduğu bir havaalanında buldum.
"Bunun da nasıl yapıldığını öğreneceğim" diye karar vermiştim.
Tüm erkekler, bu helikopter kullanan kadını kıskanıyordu.
Onu hangara çok yakın park ediyorlardı
ve ben onu alıp uçurmaya ve havada tutmaya biraz korkuyordum.
Ama bunu aklımdan sildim. Umursamıyordum.
Mücadeleye devam edecektim.
Hayal kırıklığına uğramıştım.
Ama o sırada uçuş eğitimciliğini bırakıp,
havacılıkta farklı bir alana yönelmeye karar verdim.
Böylece, Beech Havacılık Şirketi'nde çalışmaya başladım.
Bu şirket, Musketeer adlı yeni bir uçak modelini tanıtmaya hazırlanıyordu.
Birleşik Devletler'de uçak üreticileri için uçan yalnızca iki kadın vardı.
Bunlardan biri, Aero Commander için uçan Jerrie Cobb'du.
Diğeri ise Beech Havacılık için uçan Joyce Case'ti.
Musketeer'ı tanıtmaya hazırlanıyorlardı.
Onlardan üçünü 90 gün boyunca 48 eyalette uçurarak
uçağı tanıtacaklardı.
Tabii, üç pilottan ikisinin kadın olması
bedava tanıtım demekti.
Ve inanın, hep elbiseyle ve yüksek topuklu ayakkabılarla uçuyorduk.
Çok çalışıyorduk. Sürekli uçuyorduk.
Filo uçuşuna alıştık.
Başlarken, bu konuda hiçbir şey bilmiyorduk…
…ama birkaç gün uçunca oldukça ustalaştık.
İlk yıl o uçakta 80 değişiklik yaptık.
Test pilotlarıydık. Buna şüphe yoktu.
Testlerden hemen sonra işe alındım,
Kaliforniya'ya gönderildim ve Center Havacılık'ta çalışmaya başladım.
Bir Stearman satın alıp, kendi kendime akrobasi öğrendim.
Uçmaya bayılıyorum.
Akrobasiye bayılıyorum.
Bu harika çünkü özgürsünüz. Dünyanın yerçekimine tabi değilsiniz.
Ne isterseniz yapabilirsiniz.
Böyle hissediyorum ve böyle düşünüyorum.
Özgürlük.
Uzayı düşlüyorum.
Orada olmak istiyorum.
Bu benim bir parçam.
Oraya nasıl çıkacağım?
Düşünmem gerek.
Ben bir jet değilim. Bir vücut değilim.
Ben havaya yükselen bir ruhum.
Tamam.
-On beş saniye. -İyi yolculuklar.
Yolun açık olsun John Glenn.
ŞUBAT 1962 YURİ GAGARİN'DEN ON AY SONRA,
JOHN GLENN DÜNYA YÖRÜNGESİNE GÖNDERİLDİ
Glenn, yörüngeye giden ilk Amerikalıydı.
Tamam. Merkez hazır, ben de hazırım.
Kapsülümüz iyi durumda.
Kabul etmek gerekir ki
uzaya, test edilmemiş bir sistemle gidiliyor.
Kimse ne olacağını bilmiyor.
Tamam. Yerçekimi sıfır ve ben iyiyim.
Kapsül dönüyor.
Bu müthiş bir manzara.
Glenn'in cesaretini takdir ediyorum.
Hepsinin cesaretini takdir ediyorum.
Friendship 7, burası Cape. Duyuyor musun?
Friendship 7 konuşuyor. Dışarıda bir alev topu var.
Bununla birlikte, aynı cesareti gösteren kadınları da takdir ediyorum.
Meçhule yolculukta yer alma arzuları,
erkeklerinki kadar güçlü ve cesurdu.
O sırada, Jerrie kadınlarla temas kurdu
ve "Pekâlâ, madem diğer testler için bizi Pensacola'ya göndermeyerek
bize kazık attılar, o zaman biz de biraz yaygara koparalım.
Sır açığa çıksın" dedi.
TEMMUZ 1962 - MERCURY 13 MESELEYİ KONGREYE TAŞIYOR
KADINLAR UZAYDA YER İSTİYOR
Jerrie Cobb ve Janey Hart, Senato komitesinin karşısına çıkıp
programı yeniden başlatmayı düşünüyorlardı
çünkü Janey Hart'ın siyasi nüfuzu vardı.
UZAY KADINLARI NEDEN OLMASIN?
Babam, Michigan vali yardımcılığından sonra
Senato'ya seçildi.
Janey ve Jerrie Cobb, Kongre'nin NASA'ya
"Buna devam edelim, bunu yapalım" demesi gerektiğini düşünüyorlardı.
"KADIN ASTRONOTLAR" UZAYDA YER İSTİYOR
"Bayan Cobb ve Bayan Hart,
herkes hazırsa sorgulamaya başlayacağız."
Janey bir açılış konuşmasıyla başladı.
"Kadınların uzay araştırmalarında rolü olduğuna inanıyorum.
Uzayın, bir erkekler kulübüymüş gibi
sadece erkeklere özgü bir alan olarak tahsis edilmesi
bana göre düşünülemez."
‎ASTRONOT SEÇİMİ ALT KOMİTESİ DURUŞMASI
"Yüz yıl önce, kadınların
hasta bakıcı olarak çalışması hayal bile edilemezdi.
Temelde narin ve duygusal olan yapılarının
askeri revirlerdeki dehşeti kaldıramayacağı düşünülürdü.
Sonunda, orta yaşlı ve çirkin olması şartıyla, birkaç kadının
bunu denemesine izin verildi çünkü çirkin kadınların
daha güçlü bir karaktere sahip olduklarına inanılıyordu.
Sayın Başkan,
bugün uzayda bir kadın, yüz yıl önce sahra hastanesindeki
bir kadından daha abes bir düşünce değildir."
Bayan Hart, sekiz çocuğunuz var.
Sizce bir kadın astronotun ailesinin olması ona zorluk çıkarır mı?
Hangisi bakımından?
Ben de onu soruyorum.
Sekiz çocuk dünyaya getirdim ve onları
yetiştirme sürecindeyim.
Buna rağmen 2.000 saat uçuş süresi gerçekleştirdim,
havacılık deneyimleri edindim,
kocama kampanyalarda yardım ettim ve başka şeyler de yaptım.
Bu da çocuk sahibi olmak dışında
vaktimi verimli kullanabildiğimi gösterir.
Aile hayatımdan hiç fedakarlık ettiğimi sanmıyorum.
Bunu çocuklara sorup onların da fikrini alabilirsiniz.
Ona göre, on yılda sekiz çocuk yapıp her şeyi idare edebildiyse,
herhâlde uzaya gitmek de pek zor bir sınav olmazdı.
Bir gazete ona "Neden Ay'a gitmek istiyorsunuz?" diye sormuştu.
O da "Sekiz çocuğunuz olsa siz de Ay'a gitmek istersiniz" demişti.
"Bayan Cobb, hazır bir ifadeniz var mı?"
Bayan Cobb "Evet" diyor.
"Biz, uzay araştırmalarına dahil olmak isteyen kadın pilotlar,
cinsiyet savaşlarının parçası olmak için çabalamıyoruz.
Tek isteğimiz, ayrımcılığa maruz kalmadan, ülkemizin uzaydaki geleceğinde
bir yer edinmek.
Bu ülkenin yurttaşları olan bizler,
kadınlar olarak daha önce yaptığımız gibi, şimdi de tarihin yazılmasına
ciddiyet ve içtenlikle ortak olmak istiyoruz.
Henüz hiçbir ülke uzaya kadın göndermedi.
Size, gönüllü 13 kadın pilot öneriyoruz."
Bayan Cobb, sizce uzay programında kadınlar ayrımcılığa uğruyor mu?
Bence konu ayrımcılığa uğrayıp uğramamaları değil.
Bence kurallar, kadınların
astronotluk kriterlerini
karşılayamayacağı şekilde koyulmuş.
Tabii, yeterlilikte en öne çıkan engel
tüm astronot erkeklerin test pilotu, jet sertifikalı pilot
ve genelde savaş pilotu olmasıydı.
Yani hiçbir kadında olmayan bir yeterliliğe sahiplerdi.
Kadınlar buna sahip olamazdı
çünkü savaş pilotu olmaları yasaktı.
Ortada bir kanun vardı.
Eisenhower'ın koyduğu kanuna göre kadınlar, askeri uçak kullanmak için
erkek olmalıydı.
Bence kadınlar astronot olmamalı çünkü…
…erkekler kadınlardan daha olgun.
Bence olmalı. Bence kadınlar, erkeklerle eşit hakka sahip olmalı.
Kriterleri karşılarlarsa ve isterlerse eğitim verilip gönderilmeliler.
Evet, olmalı çünkü kadınlar daha hafifler, daha küçükler ve…
Yani, bence olmaları gerekir.
-Sizin görüşünüz nedir? -Hayır, ben katılmıyorum. Bence…
Bence kadınlar fiziksel bakımdan astronot olmaya uygun değil.
Bence kadınlar kesinlikle astronot olmalı.
Fiziksel ve ruhsal olarak uygunlarsa, erkeklerden hiçbir farkları yok.
Kadınlar psikiyatristlere daha az gidiyor,
bu da zihinsel becerilerini gösterir.
DURUŞMALARIN İKİNCİ GÜNÜ
Duruşmayı yürütenler, ifade veren astronotları
hayretler içinde dinlediler.
Scott Carpenter ve John Glenn görüşlerini açıkladı.
John Glenn bir kahramandı. O bir ilahtı.
Uzay ilahı.
John Glenn. Evet.
Ailemizin sevdiği kişilerden değildi,
özellikle annemin.
John Glenn ifadesini verdi.
"Bu bir gerçek.
Erkekler gidip savaşıyor ve uçakları uçuruyorlar,
sonra gelip onların tasarım, yapım ve testlerine yardım ediyorlar.
Kadınların bu alanda var olmaması, toplumsal düzenimizin bir gerçeğidir."
"Kadınlar, erkeklerden iyi olduklarını kanıtlayabilirse,
o zaman onlara memnuniyetle kucak açarız" dedi.
Tabii, öyledir.
Kendinizden daha nitelikli kadınlar bulursanız,
onları programa davet eder misiniz?
Memnuniyetle.
"Bir kadının bir jeti ya da tehlikeli bir uçağı uçurması mümkün mü?"
"Aman Tanrım, hayır."
Ama Jacqueline Cochran jet uçurmuştu.
Tüm rekorları kırmıştı.
Artık hava kuvvetlerine
jet üretimi yapan kocası Floyd Odlum sayesinde jetlere erişimi vardı.
Yani kadınların jet uçurabileceğini kanıtlamıştı.
Sıra kongre duruşmasına geldiğinde, o ifade verdi.
Tabii, Floyd Odlum ve Jackie Cochran,
Lovelace Vakfı'nın büyük destekçileriydi.
O yüzden, umudumu yitirmedim.
Çok güzel.
İnanılmaz.
Jacqueline Cochran'ın verdiği ifadeden okuyorum.
"İnsanlı uzay uçuşları son derece pahalı
ve ulusal çıkarlar açısından acildir,
bu yüzden, astronotların yeni bir ortamda,
muhtemel acil durumlara müdahale edebilecek deneyime, uzmanlığa
ve yeterliliğe sahip olduklarını uçak testleri ve yüksek hızlı
hassas uçuşlarla kanıtlamış olan erkek pilotlar arasından
seçilmesi doğaldı ve doğruydu.
Gazetelerden öğrendiğime göre,
programı yavaşlatmak istemememize rağmen
büyük bir kadın grubunu dahil etmemiz,
zorunlu olarak büyük miktarda parasal kayıplara yol açacaktır
çünkü evlenen kadınları kaybedeceğiz."
Bunu hayret verici buluyorum.
Jacqueline Cochran bunu neden yapmıştı?
Aslında yaptığı şey, uzay kadınları programına darbe vurmaktı.
Bunu nasıl içine sindirdi, bilmiyorum.
Duruşmalardaki en sarsıcı gelişme
Jackie'nin bize karşı cephe almasıydı.
Janey ve Jerrie, Jackie Cochran'ın desteğine güveniyordu.
Ama Jackie Cochran onların umduğu gibi davranmadı.
-Bu sarsıcıydı. -Evet, çok sarsıcıydı.
Jacqueline Cochran…
…bir anlamda hep orduyla çalışmıştı.
Jackie, komutanlar ve generaller tarafından,
bunda ısrar ettiği takdirde,
bunun program üstünde kötü etkileri olacağına ikna edilmişti.
Hatta, programın durmasına bile yol açabilirdi.
Bence bu saçmaydı ama o buna ikna olmuştu.
JACQUELINE COCHRAN İLE SESLİ TARİH RÖPORTAJI
İfademi aldılar.
Onlara ifademi gönderip, hava kuvvetleri komutanından,
donanma komutanından
ve genelkurmaydan onay aldım.
Eklediğim küçük bir notla "Söyleyeceklerim bunlar
ama onaylamazsanız ifade vermeyeceğim
ve hiç konuşmayacağım" dedim.
Jackie Cochran bir feminist değildi.
Bana göre feminist,
kadınları savunan ve yücelten kişi demektir.
Jackie'nin savunduğu şey Jackie'ydi.
Bence Jackie, o programdaki 13 kadından biri olsaydı
tutumu, ifadesi
ve o duruşmada söylediği her şey çok farklı olurdu.
Bunun ardından, Başkan Yardımcısı Johnson programı iptal etti.
Kadınlar fazla başarılıydı.
Lyndon Johnson'ın imzaladığı klasik bir mektup var.
"Bu program hemen sona ermeli" diyerek
altına imza atan oydu.
BUNA HEMEN SON VERELİM!
"Hemen son verelim" diyordu.
Söylentiye göre, Lyndon Johnson
"Bilirsiniz, kadınlar regl olurlar" demiş.
Keşke tampon kutularının üstüne
"Adet görürken uçabilirsiniz" yazılabilse.
O çağda, erkeklerin kadınlara tipik bakış açısı böyleydi.
Kadınları yapmak istediklerinden
alıkoymak için sayısız yöntem vardı.
Sanırım bunda aynı zamanda
erkeklerin gözden düşmek istememeleri de bir rol oynuyordu
çünkü onlar, dönemimizin kahramanlarıydı.
Güzel bir astronot kadın
medyada öne çıkabilirdi…
…ve diğer yedi astronot
"Sorun nedir, hani benim param" diye düşünebilirdi.
Mercury 13'ü reddeden beylerin
kendilerine güvenleri olsa
farklı davranırlardı.
Ama tüm bunların altında, küçük bir erkek çocuğun korkuları yatıyor.
Niye gerçekleşmediğini hepimiz biliyoruz.
Ve bunun cevabı dönüp dolaşıp…
…ön yargıya dayanıyor, o bilindik, geleneksel ön yargı.
Elbette ön yargılıydılar.
Bu bir "erkekler kulübü"ydü.
"Kadınlar kulübü" diye bir şey de olamazdı.
Hayal kırıklığına uğramıştım çünkü iyi olduğumu biliyordum ve…
Ama ya bundan ya da bunu yapan kişilerden hoşlanmadılar.
O konu böylece kapanmış oldu.
Yıllar sonra,
Jackie sıkıntı, pişmanlık…
…ve utanç duyduğunu bana itiraf etti.
Ay rekabetinde Rusları geçebilmek için önce onlara yetişmeliyiz.
Sizce bu ne zaman olur
ve Rusların bir sonraki uzay misyonu ne olabilir?
Rakibimiz her şeyi gizlilik içinde yaparken,
onların ne yaptığına dair hiçbir fikrimiz yokken,
yarıştaki konumumuzu bilmek zor. Neyle yarıştığımız meçhul.
Hiç fikriniz yok mu? Mutlaka vardır.
Hiç yok. Gazetelerde okuduklarım dışında
hiçbir gizli bilgiye sahip değilim.
HAZİRAN 1963
VALENTİNA TEREŞKOVA, UZAYDAKİ İLK KADIN OLMAYA HAZIRLANIYOR
Valentina,
Rus olmasına ve ilk kadının Amerikalı olmasını arzu etmemize karşın
programa yardımcı oldu.
O araçlardan birine tırmanıp uzaya fırlatılmak ve neler olacağını görmek,
cesurca bir hamleydi.
VALENTİNA DÜNYA YÖRÜNGESİNDE 48 TUR ATIYOR
BBC TELEVİZYONU HABERLER
Valentina bir paraşüt sporcusuydu.
Bir pilotun seçilmesini tercih ederdik.
Ama uzaya bir kadın gönderiyor olmaları
büyük bir atılımdı
ve ona büyük bir hayranlık duyuyorduk.
Bu, Ruslar için bir kez daha muazzam bir propaganda zaferi oldu.
"B" orada oturmuş, bunlar ne aptal adamlar diye düşünüyordu.
BRAVO VALYA!
Ruslar, bir kadın kozmonotu yörüngeye gönderdi.
Sizce bizim uzay programlarımızda
bir kadın astronota yer var mı?
İkinci yörüngesel Mercury-Atlas planında…
MERCURY PROJESİ ASTRONOTU
…bir kadın kullanabiliriz.
Maymun yerine, onunla aynı tipte bir kadını uçurup
uzaya gönderebiliriz.
Şimdi…
Annem çok ama çok kızgındı. Evet.
Evet, öyleydi ve öyle de kaldı.
Bu programın iptali,
onu radikalleşmeye itti.
Annem, Ulusal Kadınlar Derneği NOW'ın
ilk kurucu üyelerindendi.
Duruşmaların ardından davet edilmişti.
NOW - HARİKA KADINLAR MİT AMERİKA'YA HAYIR
Gece gündüz, haftalarca, aylarca
kadın haklarıyla yatıp kalktı,
öyle ki artık "İşte yine başladı" diyecek noktaya gelmiştik.
MART 1965
NASA, Ruslardan beş ay sonra ilk iki insanlı uzay aracını fırlatıyor
ŞOVEN ERKEKLER DİKKAT
TÜM KADINLAR GÜZELDİR
ULUSAL KADINLAR DERNEĞİ
ANNELERE YURTTAŞLIK! ŞİMDİ!
ABD
TEMMUZ 1969 - NASA, AY YARIŞINDA RUSLARI GEÇMEYE ÇABALIYOR
SON: IRKÇILIĞA, ERKEK ŞOVENİZMİNE, KAPİTALİZME
DÜN ERKEKLER AY'A AYAK BASTI - BUGÜN KADINLAR DÜNYAYI ÖZGÜRLEŞTİRECEK
Bu, bir kadın için küçük…
…kadınlar adına büyük bir adım.
Ay modülüne dönmek için sadece 15 dakikanız var, tamam.
Tamam.
İşe koyulalım. Sarah, buradan örnek almamız gerek.
Ay'a seyahat 60'lı yıllarda hepimizin gururla paylaşabileceği bir konuydu.
Bu, harika bir yolculuk.
Gerçi direksiyon biraz alengirli.
Ama Ay'a bir kadının ayak basması ne kadar çarpıcı
ve anlamlı olurdu, düşünsenize.
Çok ciddi bir fırsat kaçırıldı.
Bu, insanların hayatını muazzam ölçüde değiştirebilirdi.
Sadece kızların mühendisliğe yönelmeleri açısından değil,
gerçekten güçlü konumlara gelebilmeleri…
EVİNE HOŞ GELDİN JANEY
…kavgacı erkeklerden farklı olarak, kadınların insancıl yönlerini yansıtan
uygulamalar ve politikalar yürütmeleri açısından da
bir fırsat olurdu.
KAHRAMANIMIZ
Genel anlamda kadınları güçlendiren ve bu ülkede kadınların…
…erkeklerin yaptıklarını yapamayacağı
ön yargısını kıran,
muazzam ölçüde olumlu bir etki yaratırdı.
HOŞ GELDİN
Ay'da yürümüş olmak isterdim.
Ay yüzeyine Amerikan bayrağını dikmeyi…
…ve ona selam durmayı,…
…bugün çok değerli olan o kaya parçalarından toplamayı…
…ve planlanan işleri yapmayı çok isterdim.
Bu çok hoşuma giderdi.
Ay'ın üstünde yürüyebilir, onu tekmeleyip toz kaldırabilirdim.
Çünkü erkekler bunu yapmışlardı.
Aynılarını ben de yapabilirdim.
New York, Elmira'da büyüdüm.
Elmira'nın ilginç yanı, Ulusal Planör Müzesi'ne ev sahipliği yapması.
ASTRONOT
Çocukken planörlerin kalkıp inmesini izlerdim.
"Acaba havada olmak nasıl bir şey?" diye merak ederdim.
Böylece, bir gün uçabilmeyi düşünmeye başladım.
Büyüyünce astronot olmak istediğime karar verdim.
Ama hiç "Ben bunu yapamam çünkü erkek değilim" diye düşünmedim.
"Astronot olacağım, kadın astronot olacağım"
diye düşündüm.
ABD HAVA KUVVETLERİ
Hava kuvvetleri, kadınlar için uçuş eğitimini 1976'da başlattı.
Üniversiteden hemen sonra hava kuvvetlerine eğitime giden
ilk kadın pilotlar sınıfındaydım.
Bir test programındaydık.
Bunda başarısız olursak, kadınların
artık uçamayacağını biliyorduk.
O yüzden çok çabaladım.
Kimseyle flört etmeyecektim.
Çılgın bir sosyal hayatım olmayacaktı.
Zira çok iyi bir pilot olmak, benim için çok önemliydi.
Hava kuvvetlerini çok sevdim. Gerçekten sevdim.
Ama astronot olmak istediğimi kimseye söylemedim…
…çünkü yapamazsın diyeceklerini biliyordum.
Uçuşa çıktım.
Birliğe geri döndüğümde…
…duyuru panosunda bir not kağıdı gördüm.
Üstünde "NASA'yı ara" yazıyordu.
Kabul edilip edilmediğim bildirilecekti.
Telefonu John Young yanıtladı.
Kendisi, Apollo programı sırasında Ay'a ayak basmış olan bir astronottu.
Bana dediği ilk şey "Hâlâ astronot olmak istiyor musun?" oldu.
Ben de…
..."Evet" dedim.
Johnson Uzay Merkezi'nde ne yapacağımı
bana uzun uzun anlattı.
"Sorun var mı?" dedi. "Evet" dedim.
"Pilot mu olacağım, sefer uzmanı mı?"
"Pilot olacaksın" dedi.
"İlk kadın uzay mekiği pilotu olacaksın."
Sayın Başkan, Bayan Clinton
ve Müdür Goldin,
Bugün burada olmamın benim için ne büyük bir onur olduğunu anlatamam.
Bu noktaya tek başıma gelmediğimi de belirtmek isterim.
Bu yüzyıl boyunca, bana öncülük ederek gökyüzüne çıkan pek çok kadın var.
İlk gösteri uçuşu pilotlarından,
II. Dünya Savaşı'ndaki kadın hava kuvvetleri hizmet pilotlarına
ve 1960'ların başında ağır tıbbi testlerden geçen
Mercury projesi kadınlarına kadar.
Tüm bu kadınlar bana örnek ve ilham kaynağı oldu.
Bugüne onlar sayesinde geldim
ve onlara özellikle teşekkür ediyorum.
Mercury 13 kadınları benim kahramanlarım.
Aramızda bir bağ vardı çünkü hepimiz pilottuk.
O yüzden onları kalkışa davet ettim.
NASA bu kadınların kim olduğunu öğrenince,
onları benim listemden alıp VIP konuklar listesine ekledi.
Eileen Collins uzay yolculuğundan önce
beni arayıp kalkışa davet etti.
Bir basın toplantısı düzenlemişlerdi.
Büyük bir salonda yer alan bir platformda astronotlar duruyordu.
Mikrofonu Eileen'e verdiler.
Eileen'in ilk söylediği şey
"Mercury 13'ü selamlamak istiyorum" oldu. Onları gösterip "Lütfen ayağa kalkar mısınız?" dedi.
Sonra isimleri okudu.
Sonra
"Mercury 13 olmasaydı, ben bugün burada olamazdım" dedi.
Bize çok nazik ve cana yakın davrandılar, bundan daha iyisi olamazdı.
Ama tüm o astronotların kalkıp bizi alkışlamasını asla unutmayacağım.
Columbia'nın kadınlar ve X ışını astronomisi için
yeni bir kilometre taşı olan kalkışı gerçekleşti.
Burası Columbia. Bir numaralı yakıt hücresinde sorun var.
Anlaşıldı Columbia. Kontrol ediyoruz.
Eileen'i tanımak bizim için çok anlamlıydı,
özellikle de onu göğe yükselirken izlemek.
"Sürücü koltuğunda o var, o kadın…
…sürücü koltuğunda" diye düşünmek harikaydı.
Vaadimizin yerine geldiğini hissettik, misyonumuz boşa gitmemişti.
İnsanların "Kadınlar bunu yapabilir" diye düşünmesini sağladık.
Houston, açma anını görüyorsunuz,
düğmeyi açıyoruz ve tam bir sessizlik var.
Uzay araştırmalarının geleceğinden söz ederken,
bugünlerde gençlere söylediğim şeylerden biri şu.
"Ay'da yürüyen 12 insanın hepsi erkekti.
Ama bu, 1960'lar dünyasının
kültürünün bir parçasıydı.
Astronot olmak isterseniz, ayda yürüyen
ilk kadın olabilirsiniz."
Gençlere verdiğim mesaj budur.
Belki Mars'ta yürüyen ilk insan, bir kadın olur.
Eileen'imiz var. Diğer kızlarımız var.
Birçoğu mühendis. Bazıları pilot.
Bugün gençlere şunu söylüyorum:
STEM bilim programına girin.
Mühendislik derecenizi alın.
NASA'da çalışın.
Uzayla ilgilenin. Uçuşla ilgilenin.
Havayolu pilotu olun. Uçuş eğitimcisi olun.
Olmak istediğiniz buysa, olun. Çünkü ben bunu seviyorum.
PAMELA NEVILLE-SINGTON ANISINA, 1959-2017